افزودنیهای خوراکی دستهای از مواد تخصصی هستند که در طول فرآیندهای تغذیه، فرآوری و نگهداری خوراک وارد میشوند. اگرچه مقدار مصرف آنها بسیار اندک است—گاهی تنها چند قسمت در میلیون (ppm) از خوراک یا حتی کمتر—اما تأثیر آنها عمیق و قابل توجه است. این مواد عملکردهای متعددی دارند، از جمله تکمیل یا تعادلبخشی به مواد مغذی رژیم غذایی، پیشگیری از بیماریها، تحریک رشد گوسفند، حفاظت از کیفیت خوراک و افزایش بازده محصولات گوسفندی. کاربرد علمی افزودنیهای خوراکی بهطور مؤثری باعث افزایش تولید محصولات گوسفندی، بهبود کارایی مصرف خوراک، صرفهجویی در منابع خوراکی و کاهش هزینههای تولید میشود و در نتیجه به دو هدف افزایش تولید و درآمد دست مییابد. سرمایهگذاری در زمینه افزودنیهای خوراکی نیازمند سرمایهگذاری اولیه بسیار اندکی است، اما بازدهی قابل توجهی دارد.
افزودنیهای خوراکی برای گوسفندان را بهطور کلی میتوان در دو گروه اصلی زیر طبقهبندی کرد:
(۱) **افزودنیهای تغذیهای:** این گروه عمدتاً شامل افزودنیهای نیتروژن غیرپروتئینی، مکملهای اسیدهای آمینه، عناصر کمیاب معدنی و افزودنیهای ویتامینی میشوند. عملکرد اصلی آنها تأمین یا تعادلبخشی به مواد مغذی ضروری و پشتیبانی از عملکرد فیزیولوژیکی طبیعی است.
(۲) **افزودنیهای غیرتغذیهای:** این افزودنیها خود ارزش تغذیهای ندارند؛ با این حال، نقشی در بهبود سلامت جسمی، تحریک متابولیسم و رشد، مشارکت در تنظیم فرآیندهای گوارشی و عصبی، ارتقای کیفیت خوراک و محصولات حیوانی یا افزایش بازده تولید ایفا میکنند. بهطور خاص، این گروه به دستههای زیر تقسیمبندی میشود:
۱) **افزودنیهای بهبوددهنده سلامت و تقویتکننده رشد:** این گروه عمدتاً شامل محرکهای رشد ضدباکتری، ضدانگلها (کرمکشها)، افزودنیهای گیاهی چینی سنتی، آنزیمها و آمادهسازیهای میکروبی میشود.
② **افزودنیهای تنظیمکننده فیزیولوژیکی:** این دسته شامل تنظیمکنندههای متابولیسم شیرینه، عوامل بافری و افزودنیهای اسیدهای آلی میشود.
③ **افزودنیهای بهبوددهنده کیفیت خوراک:** این افزودنیها عمدتاً شامل آنتیاکسیدانها، عوامل ضد قارچ و نگهدارنده، افزودنیهای سیلاژ، عوامل شرطدهنده علوفه و عوامل افزایشدهنده طعمپذیری هستند. این مواد برای محافظت از کیفیت خوراک و بهبود آن، تحریک اشتها و ارتقای قابلیت هضم و استفاده از خوراک به کار میروند.
(3)**افزودنیهای ضداسترس:** این دسته شامل مواد معدنی، چربیها، ویتامینها و آرامبخشها میشود. هدف اصلی آنها تقویت مقاومت حیوان در برابر پاسخهای استرسی و ارتقای توانایی آن در سازگاری با تغییرات محیطی است.
