فسفات دیکلسیم که به نامهای فسفات دیکلسیم یا فسفات کلسیم رسوبی نیز شناخته میشود، در دو شکل بیآب و دیهیدرات وجود دارد. تفاوتهای اصلی بین فسفات دیکلسیم بیآب و دیهیدرات در ساختار شیمیایی، حلالیت، حوزههای کاربردی و پایداری آنها قرار دارد. این تفاوتها ویژگیهای کاربردی و مزایای هر یک را در حوزههای مختلف تعیین میکند.
فسفات دیکلسیم یک پودر بلورین مونوکلینیک سفید، بیبو و بیطعم است. فرمول شیمیایی آن CaHPO4·2H2O میباشد. این ترکیب در هوا پایدار است، اما هنگامی که به دمای ۷۵ درجه سانتیگراد گرم میشود، شروع به از دست دادن آب بلورین خود کرده و به حالت بیآب تبدیل میگردد و در دماهای بالاتر به پیروفسفات تبدیل میشود. این ماده بهراحتی در اسید هیدروکلریک رقیق، اسید نیتریک رقیق و اسید استیک محلول است و در آب بهصورت جزئی محلول میباشد. با توجه به خواص فیزیکی و شیمیایی آن، دمای مناسب برای آزمایش محتوای رطوبت باید حداقل زیر ۷۵ درجه سانتیگراد باشد؛ در غیر این صورت، از دست دادن آب بلورین منجر به کاهش قابلتوجه مقادیر تشخیصدادهشده خواهد شد. (استاندارد ملی مشخص میکند که شستشو با استون و خشککردن در دمای ۵۰±۲ درجه سانتیگراد به مدت ۲ ساعت انجام شود.) بر اساس فرمول مولکولی، جرم مولکولی نسبی آن ۱۷۲٫۱۰، جرم اتمی کلسیم ۴۰٫۰۷۸ و جرم اتمی فسفر ۳۰٫۹۷۳۷۶۲ است. بنابراین، فسفات دیکلسیم خالص باید حاوی ۲۳٫۲۹٪ کلسیم و ۱۸٫۰۰٪ فسفر باشد.
دیکلسیم فسفات، که به صورت مخفف DCP نامیده میشود، یک افزودنی خوراکی است که برای تأمین مواد معدنی کلسیم و فسفر در خوراک دام و طیور استفاده میشود. این ترکیب در حال حاضر یکی از اصلیترین افزودنیهای «کلسیم + فسفر» در صنعت پرورش دام و طیور کشور ما محسوب میشود و معمولاً با غلظت ۱ تا ۳ درصد به خوراک اضافه میگردد. عملکرد اصلی آن تأمین فسفر، کلسیم و سایر مواد معدنی ضروری برای خوراک ترکیبی دام و طیور است. DCP بهراحتی در بدن جذب و هضم میشود و رشد و نمو دام و طیور را تسریع کرده، دوره پرورش را کوتاهتر میسازد و افزایش سریع وزن را تسهیل میکند؛ همچنین میتواند نرخ تولیدمثل و نرخ بقای دام و طیور را بهبود بخشد؛ مقاومت دام و طیور در برابر بیماریها و تحمل به سرما را افزایش داده و اثر پیشگیرانه و درمانی در برابر بیماریهایی مانند راشیتیسم، اسهال سفید و فلج در دام و طیور دارد.
EN
