کنترل مواد سمی و مضر در اجزای خوراک دام

اول، خطرات خورaک مولد‌شده

خوراک مولد‌شده می‌تواند مواد مغذی موجود در خوراک را تخریب کرده و منجر به کاهش ارزش تغذیه‌ای آن شود. علاوه بر این، تولید تعداد زیادی میکوتوکسین را به دنبال دارد که باعث کاهش پذیرش خوراک، میزان مصرف خوراک و قابلیت هضم آن در جوجه‌های گوشتی می‌شود؛ همچنین باعث کاهش نرخ رشد و کارایی تبدیل خوراک می‌گردد و در موارد شدید حتی می‌تواند منجر به مسمومیت شود. برخی از میکوتوکسین‌ها—مانند آفلاتوکسین—همچنین دارای خواص سمی خاصی هستند که شامل اثرات سرطان‌زا، جهش‌زا و ناهنجاری‌زا می‌شوند.

دوم، کنترل خوراک مولد‌شده

(۱) خوراک‌های بسیار مُ Mildew شده باید دور ریخته شوند و در هیچ شرایطی مورد استفاده قرار نگیرند.

(۲) خوراک‌هایی که به‌صورت جزئی مُ Mildew شده یا تخریب‌شده‌اند، باید تحت فرآیندهای زیر قرار گیرند:

الف. **روش‌های فیزیکی درمان:** ذرات مُ Mildew شده را می‌توان به‌صورت دستی، مکانیکی یا الکترونیکی از خوراک جدا و حذف کرد. همچنین، پردازش خوراک با غلتاندن یا آسیاب کردن برای حذف سبوس و پوسته‌ها نیز می‌تواند سطح سم‌ها را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد. علاوه‌براین، اختلاط خوراک مُ Mildew شده با خوراک سالم، غلظت کلی مایکوتокسین‌ها را در کل محموله خوراک رقیق می‌کند. بر اساس استانداردهای بهداشتی خوراک کشور من، حد مجاز آفلاتوکسین B1 در خوراک ترکیبی جوجه‌ها ≤ ۰٫۰۱ میلی‌گرم بر کیلوگرم است.

ب. **روش‌های شیمیایی تیمار:** این روش‌ها برای دانه‌ها و غلات مورد آلودگی قارچی (مانند ذرت و گندم) مناسب هستند. یکی از رویکردها، خیساندن خوراک در محلول ۵ درصد آهک به مدت ۳ تا ۵ ساعت و سپس شست‌وشوی دقیق آن با آب تمیز است؛ این روش می‌تواند میزان سم‌زدایی را به بیش از ۹۰ درصد برساند. جایگزین دیگر، قرار دادن خوراک مورد آلودگی قارچی در معرض تابش فرابنفش (UV) لامپ جیوه‌ای فشار بالا یا صرفاً خشک‌کردن آن در نور خورشید است که به‌طور مؤثری قارچ‌ها را از بین می‌برد. سایر روش‌های شیمیایی شامل استفاده از موادی مانند آمونیاک، هیدروکسید سدیم یا بیکربنات سدیم برای تیمار خوراک مورد آلودگی قارچی می‌شود. علاوه بر این، عوامل اکسنده—مانند پراکسید هیدروژن، هیپوکلریت سدیم یا گاز کلر—می‌توانند برای کاهش یا خنثی‌سازی فعالیت قارچ‌ها به کار روند.

ج. **روش تیمار تخمیر میکروبی:** اعمال فرآیند تخمیر بر علوفه‌های مولد کپک می‌تواند منجر به تخریب مایکوتوکسین‌ها یا تبدیل آن‌ها به موادی با سمیت کمتر شود. این روش در مقایسه با روش‌های شیمیایی، از دست‌رفتن حداقلی از اجزای تغذیه‌ای علوفه را به همراه دارد؛ با این حال، هنوز به‌طور گسترده در محیط‌های تولیدی تجاری اجرا نشده است.

د. **روش‌های تیمار معدنی:** از آنجا که زغال فعال، بنتونیت، فلوریت و مواد مشابه قابلیت جذب قوی‌ای دارند و از نظر شیمیایی پایدار بوده، عموماً در آب محلول نیستند و به‌راحتی توسط حیوانات جذب نمی‌شوند، افزودن این مواد به علوفه‌های دامی باعث جذب مایکوتوکسین‌های موجود در علوفه می‌شود و در نتیجه اثرات مضر این سموم بر حیوانات کاهش می‌یابد.