กรดอะมิโน: กรดอะมิโนที่จำเป็นและกรดอะมิโนที่จำกัดสำหรับไก่

กรดอะมิโนคือหน่วยพื้นฐานที่สร้างโปรตีน โปรตีนที่ไก่รับประทานเข้าไปจะต้องถูกย่อยสลายให้กลายเป็นกรดอะมิโนต่างๆ ก่อนที่ร่างกายจะสามารถดูดซึมและนำไปใช้ประโยชน์ได้ ภาวะขาดกรดอะมิโนชนิดใดชนิดหนึ่งโดยเฉพาะจะส่งผลให้การสังเคราะห์โปรตีนภายในร่างกายไก่ลดลง ซึ่งนำไปสู่ปัญหาต่างๆ เช่น การเจริญเติบโตช้า น้ำหนักลด ร่างกายอ่อนแอ ประสิทธิภาพการวางไข่ลดลง และผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์อื่นๆ ที่ก่อให้เกิดความสูญเสียทางเศรษฐกิจ

กรดอะมิโนที่เป็นส่วนประกอบของโปรตีนแบ่งออกเป็นสองกลุ่มหลัก กลุ่มแรกคือกรดอะมิโนที่ร่างกายไก่ไม่สามารถสังเคราะห์ได้เอง หรือแม้จะสามารถสังเคราะห์ได้ก็ตาม อัตราและปริมาณที่สังเคราะห์ได้ก็ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการของสัตว์ ดังนั้นจึงจำเป็นต้องจัดหาผ่านอาหารสัตว์ และเรียกว่า **กรดอะมิโนที่จำเป็น** กลุ่มที่สองคือกรดอะมิโนที่ร่างกายต้องการในปริมาณต่ำ หรือสามารถสังเคราะห์ขึ้นเองภายในร่างกายได้จากสารอื่น ๆ จึงไม่จำเป็นต้องจัดหาผ่านอาหารสัตว์ และเรียกว่า **กรดอะมิโนที่ไม่จำเป็น**

ปัจจุบันมีกรดอะมิโนทั้งหมด 13 ชนิดที่จัดว่าเป็นกรดอะมิโนที่จำเป็นสำหรับไก่ ได้แก่ อาร์จินีน (arginine), ไลซีน (lysine), ฮิสติดีน (histidine), เมไทโอนีน (methionine), ซิสทีน (cystine), ทริปโตแฟน (tryptophan), ฟีนิลอะลานีน (phenylalanine), ไทโรซีน (tyrosine), ลิวซีน (leucine), ไอโซลิวซีน (isoleucine), เธรโอนีน (threonine), ไกลซีน (glycine) และวาลีน (valine) โดยในจำนวนนี้ ไลซีน (lysine), เมไทโอนีน (methionine) และซิสทีน (cystine) มักเป็นกรดอะมิโนที่พิจารณาเป็นลำดับแรกเมื่อจัดสูตรอาหารสำหรับเลี้ยงไก่

นอกเหนือจากการจัดหมวดหมู่กรดอะมิโนที่จำเป็นแล้ว แนวคิดเรื่อง **กรดอะมิโนที่จำกัด (limiting amino acids)** ก็มีความสำคัญอย่างยิ่งในระบบการจัดหมวดหมู่กรดอะมิโนเช่นกัน เนื่องจากสัตว์ต้องการกรดอะมิโนชนิดต่าง ๆ ในสัดส่วนที่เฉพาะเจาะจงและคงที่ ดังนั้น เมื่อกรดอะมิโนบางชนิดมีปริมาณไม่เพียงพอ ร่างกายจะสามารถใช้กรดอะมิโนชนิดอื่นที่มีอยู่ได้เพียงสัดส่วนหนึ่งเท่านั้น ส่วนที่เหลือจะถูกขับทิ้งไปโดยเปล่าประโยชน์ กรดอะมิโนเหล่านี้—ซึ่งมีแนวโน้มขาดแคลนและจึงจำกัดการใช้ประโยชน์จากกรดอะมิโนชนิดอื่น—จึงเรียกว่า **กรดอะมิโนที่จำกัด (limiting amino acids)** สำหรับอาหารที่ใช้ข้าวโพดและกากถั่วเหลืองเป็นส่วนประกอบหลัก ซึ่งนิยมให้เลี้ยงไก่ มีไทโรซีน (methionine) เป็น **กรดอะมิโนที่จำกัดลำดับแรก** และไลซีน (lysine) เป็น **กรดอะมิโนที่จำกัดลำดับที่สอง** ดังนั้น จึงจำเป็นต้องให้ความสนใจเป็นพิเศษต่อกรดอะมิโนทั้งสองชนิดนี้ในการจัดสูตรอาหารสัตว์